Cierpisz na nieswoiste zapalenie jelit? Sprawdź jak złagodzić objawy

Choroby jelit mogą mieć różne podłoża i obraz kliniczny. W ostatnich latach obserwuję się wzrost liczby osób cierpiących na dolegliwości jelitowe. Najczęstsze i najbardziej dokuczliwe są choroby o podłożu zapalnym, a w szczególności nieswoiste zapalenie jelit (NZJ). Stan ten skutkuje dyskomfortem i dolegliwościami ze strony układu pokarmowego, który wymaga podjęcia szybkiego leczenia. Pamiętaj, że stan naszych jelit wpływa na kondycję całego naszego organizmu – odporność, samopoczucie oraz stan odżywienia.

Czym jest zapalenie jelita grubego i jakie są jego przyczyny?

Pod pojęciem zapalenia jelita grubego kryje się wiele złożonych nieprawidłowości w funkcjonowaniu i obrazie klinicznym narządu. W zależności od czynników wywołujących chorobę możemy wymienić kilka typów stanów zapalnych jelit. W stanach ostrych mamy do czynienia z infekcyjnym oraz toksycznym zapaleniem jelita. Postać przewlekła to wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz choroba Leśniowskiego-Crohna.

Choroba ta ma niejasną przyczynę, a o jej  zachorowaniu decydują czynniki:

  • genetyczne,
  • środowiskowe (szczególnie zaburzenia flory bakteryjnej),
  • immunologiczne.

Nieswoiste zapalenie jelit występuje najczęściej u dorosłych (szczyt zachorowań przypada na przedział 20-40 lat), można jednak zauważyć zachorowalność u dzieci i młodzieży. Bardzo rzadko chorują dzieci poniżej 3 roku życia i niemowlęta. Dość istotną informacją jest to, że NJZ częściej występuje w krajach wysoko rozwiniętych.

Jednym z pierwszych objawów, które mogą świadczyć o stanie zapalnym jelit są silne bóle oraz skurcze brzucha. Dodatkowo może występować podwyższona temperatura ciała, brak łaknienia oraz ogólne osłabienie organizmu. Kolejnymi niepokojącymi objawami mogą być biegunki (do kilkunastu wypróżnień dziennie) lub tylko parcie na stolec, często może wystąpić stolec z domieszką śluzu bądź krwi. W miarę postępu schorzenia może wystąpić problem niedożywienia związanego z utratą masy ciała, niedokrwistością i narastaniem niedoborów pokarmowych.

Czy NZJ można wyleczyć?

Nieswoiste zapalenia jelita mają przebieg przewlekły, więc można je tylko „zaleczyć”. Celem leczenia jest opanowanie stanu zapalnego, uzupełnienie niedoborów pokarmowych, złagodzenie objawów (bólu brzucha czy biegunki). Stosuje się również leczenie podtrzymujące, aby zapobiec nawrotom choroby, czyli podtrzymanie remisji.  Leczenie może składać się z 3 elementów:

  • leczenia niefarmakologicznego, czyli zmiany sposobu żywienia, unikania stresu, prowadzenia higienicznego trybu życia, unikania leków przeciwbólowych i antybiotykoterapii,
  • leczenia farmakologicznego, czyli stosowania preparatów o działaniu przeciwzapalnym, a w przypadku ciężkiego rzutu choroby i rozległych zmian- leków immunosupresyjnych,
  • leczenia operacyjnego.

Zalecenia dietetyczne w NZJ

Terapia żywieniowa w nieswoistym zapaleniu jelit ma za zadanie wyrównać niedobór energii i utratę składników odżywczych w wyniku biegunki, a także zminimalizować drażniące działanie treści pokarmowej w zaostrzeniach choroby.

Żywienie dietetyczne zależy od etapu choroby i jej przebiegu. W okresie ostrym często stosuje się leczenie żywieniowe drogą dożylną. W miarę poprawy stanu zdrowia chorego wprowadza się żywienie drogą doustną, z użyciem diet przemysłowych. Gdy stan pacjenta ulegnie poprawie można rozpocząć żywienie produktami naturalnymi. Zaczynając od stosowania diety płynnej. W miarę poprawy stanu zdrowia i ustąpienia biegunek jadłospis można stopniowo rozszerzać.

Dieta chorych na NZJ powinna być wysokoenergetyczna, bogatobiałkowa, z ograniczeniem tłuszczu, cukrów rafinowanych oraz błonnika. Zalecenia żywieniowe powinny być dostosować do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz jego tolerancji na niektóre produkty i potrawy.

W okresie ustąpienia objawów ostrych bardzo istotne jest spożywanie 5-6 razy dziennie małych objętościowo posiłków. Osoby chore powinny pamiętać też o dokładnym przeżuwaniu pokarmu, w celu jak najlepszego jego rozdrobnienia. U pacjentów z NZJ występujące biegunki mogą spowodować odwodnienie organizmu, dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na odpowiednią ilość płynów (ok. 2 litrów, w czasie nasilenia występowania biegunek tę ilość należy zwiększyć do ok. 3). Nie bez znaczenia będzie eliminacja z diety produktów ciężkostrawnych, wzdymających, a także tych pobudzających perystaltykę jelit.

Przygotowując potrawy dla osób chorych należy wystrzegać się smażenia czy mocnego grillowania. Preferowanymi metodami techniki kulinarnej  będzie gotowanie w wodzie i na parze, duszenie oraz pieczone w pergaminie. Wybierając produkty do przygotowania posiłków dla osoby chorej należy dokonywać świadomych wyborów i ograniczyć ilość  substancji konserwujących do minimum.

Dieta w czasie nasilenia objawów NZJ może być niedoborowa, dlatego po konsultacji z lekarzem, należy rozważyć suplementację witamin i minerałów, głównie wit. B12, kwasu foliowego, witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A,D,E,K), wapnia, żelaza oraz kwasów omega 3. W ostatnich latach wykazano korzystny wpływ probiotyków i prebiotyków na przebieg choroby. W okresie remisji choroby sposób żywienia powinien być zbliżony do normalnego, z wyłączeniem z diety produktów źle tolerowanych.

Bibliografia:
  1. Neubauer K., Poniewierka E., „Rola diety w nieswoistych zapaleniach jelit”, Gastroenterologia Polska 2010, 17 (1), s. 74-76.
  2. Bartnik W., „Wytyczne postępowania w nieswoistych chorobach zapalnych jelit”, Przegląd Gastroenterologiczny 2007, 2 (5), s. 215-229;
  3. Gawęcki J., Grzymisławski M., „ Żywienie człowieka zdrowego i chorego”, Warszawa 2012, s. 248-251;
  4. Kamińska B.,  Landowski P., „Rola wybranych czynników środowiskowych w etiopatogenezie nieswoistych zapaleń jelit”, Forum Medycyny Rodzinnej 2009, 3(1), s. 42-48.
  5. Ciborska H., Rudnicka A., “ Dietetyka. “Żywienie zdrowego i chorego człowieka”, Warszawa 2014, s. 337-341.
Oddaj głos.
Please wait...