Dieta Low FODMAP w zespole jelita drażliwego (IBS)

Zespół jelita drażliwego (IBS – irritable bowel syndrome) jest zaburzeniem czynnościowym przewodu pokarmowego. Jak podają badania schorzenie to dotyczy 10 – 20% populacji, najczęściej w wieku 20 – 40 lat, większy odsetek osób cierpiących na to schorzenie stanowią kobiety.

Zespół jelita drażliwego – objawy i diagnostyka

Przyczyny IBS nie są do końca poznane, a objawy tego schorzenia nie są uwarunkowanie nieprawidłowościami biochemicznymi ani organicznymi, dlatego też często prawidłowa diagnoza może być problematyczna.

Najczęstsze objawy mogące wskazywać na IBS to:

  • przewlekłe, nawracające wzdęcia nawet po niewielkim posiłku
  • częste bóle brzucha
  • zmiany rytmu wypróżnień
  • „przelewanie” w jamie brzusznej
  • dyskomfort nasilający się po spożyciu posiłku
  • złagodzenie objawów po wypróżnieniu

Wyżej wymienionym objawom może towarzyszyć również zgaga, wymioty, przewlekłe uczucie zmęczenia.

Zespół jelita drażliwego diagnozuje się na podstawie występujących dolegliwości, po uprzednim wykonaniu badań laboratoryjnych w celu wykluczenia innych schorzeń.

Na podstawie dominujących objawów wyróżnia się 4 postacie schorzenia: biegunkowa, zaparciową, mieszaną oraz nieokreśloną.

IBS, a dieta

Nie istnieją uniwersalne zalecenia dietetyczne, które będą łagodziły przykre objawy choroby u wszystkich, dlatego bardzo ważna jest samoobserwacja, prowadzenie dzienniczka żywieniowego w celu weryfikacji produktów nasilających i łagodzących objawy.  U większości chorych zaostrzenie objawów powoduje dieta bogata w węglowodany, tłuszcze, alkohol, kawa i ostre przyprawy

Czym jest dieta Low FODMAP?

W przeciągu ostatnich lat często mówi się o diecie Low FODMAP w kontekście leczenia IBS. Jak pokazują badania wdrożenie zasad tej diety skutkuje poprawą stanu zdrowia u ok. 70% chorych.

Dieta Low FODMAP, jest dietą o niskiej zawartości fodmap, czyli węglowodanów Fermentujących (Oligo – Di- i Monosacharydów) oraz Polioli (w tym sorbitolu, mannitolu i ksylitolu).

Dieta składa się z dwóch faz:

  • fazy eliminacyjnej
  • fazy reintrodukcji,

Faza eliminacji FODMAP

Trwa 6 – 8 tygodni w zależności od szybkości ustąpienia objawów. W tym czasie eliminuje się wszystkie produkty o wysokiej zawartości fodmap. W poniższej tabeli zestawione zostały produkty o niskiej zawartości FODMAP (czyli dozwolone w diecie), oraz wysokiej zawartości FODMAP (eliminowane w pierwszej fazie).

Niska zawartość FODMAP Wysoka zawartość FODMAP
Warzywa Ziemniaki, boćwina, cykoria, sałata masłowa, rukola, lucerna, marchew, papryka czerwona, pomidor, ogórek, rzodkiewka, seler korzeniowy, pietruszka, pasternak kabaczek, dynia, jarmuż, kiełki fasoli, szczypior Kukurydza, groszek cukrowy, bataty, karczochy, buraki, seler naciowy, brokuły, kapusta włoska, dynia piżmowa, suszone pomidory
Owoce Winogrona, kiwi, mandarynka, pomarańcze, truskawki, papaja, ananas, smoczy owoc, karambola, cytryna, limonka Awokado, granaty, banany (zwłaszcza dojrzałe), borówki, maliny, suszone żurawiny
Produkty zbożowe Pszenny chleb pełnoziarnisty (na zakwasie), mąka gryczana, mąka kukurydziana, tortille kukurydziane, kasza jaglana, mąka jaglana, komosa ryżowa, ryż, płatki ryżowe, mąka ryżowa, mąka ziemniaczana, skrobia z tapioki, płatki owsiane górskie Kasza gryczana niepalona, płatki owsiane błyskawiczne, ryż ekspandowany, amarantus ekspandowany, płatki kukurydziane, makaron pszenny, makaron orkiszowy
Produkty mleczne Masło, sery twarde, brie, Camembert, parmezan, serek wiejski, mozzarella, mleko bez laktozy;

mleko kokosowe, mleko migdałowe

Ricotta, ser haloumi;
Mięso i inne źródła białka Kurczak, indyk, wołowina, wieprzowina, jagnięcina, ryby i mięczaki, jaja, tofu Rośliny strączkowe
Orzechy i nasiona Orzechy makadamia, arachidowe, masło orzechowe z orzeszków ziemnych, mak, orzechy pekan, pini, włoskie, sezam, pestki dyni, nasiona chia, nasiona słonecznika Migdały, mąka migdałowa, orzechy laskowe
Słodziki i słodycze Cukier, syrop klonowy, stewia Wszystkie, których nazwy zakończone są na -ol, np. ksylitol, mannitol;

syrop glukozowo – fruktozowy, miód;

Czekolada (zwłaszcza mleczna, biała)

Inne Oleje, wasabi, musztarda, majonez, imbir, sos sojowy, pasta miso, ocet jabłkowy Pesto, wiórki kokosowe

Faza pierwsza diety wiąże się z licznymi ograniczeniami, częstym błędem osób stosujących ten sposób żywienia jest monotonia, brak urozmaicenia posiłków oraz zbyt długie jej stosowanie. Jeśli dieta nie będzie odpowiednio zbilansowana, może przynieść więcej szkody niż pożytku.

Dieta Low FODMAP na całe życie?

Po kilku tygodniach, gdy objawy ustąpią należy przejść do fazy drugiej czyli stopniowego wprowadzania produktów zawierających FODMAP. Faza ta ma na celu określenie jakie produkty i w jakich ilościach wywołują objawy IBS, a jakie są tolerowane przez organizm.

W tej fazie zaleca się co tygodniowe włączanie produktu z danego rodzaju FODMAP (fruktoza – np. miód, laktoza – mleko, mannitol – bataty, sorbitol – jagody), jednak robimy to zgodnie z określonymi zasadami

    • zaczynamy od małej ilości produktu z danej grupy, nie spożywamy produktu z danej grupy przez cały tydzień (należy robić przerwy – istnieje kilka schematów postępowania dokładnie opisujących zasady wprowadzania produktów); stopniowo zwiększamy ilość produktu
    • po „przetestowaniu” produktu z danej grupy w kolejnym tygodniu odstawiamy go (nawet jeśli nie wywołał nawrotu objawów) i włączamy produkt z kolejnej grupy
    • nie należy łączyć produktów zawierających różne rodzaje FODMAP
    • Jeżeli po spożyciu nawet małej porcji produktu występują objawy należy go odstawić; ponownie wracamy do tego produktu po zakończeniu fazy drugiej

Należy pamiętać, że tolerancja na dany produkt jest kwestią bardzo indywidualną, nie u każdego ten sposób postępowania będzie właściwy!

Zasady tej diety są dość zawiłe, istotne jest indywidualne podejście do każdego przypadku, dlatego warto skorzystać z porady dietetyka, który pomoże zarówno w zbilansowaniu diety w fazie eliminacji, jak i w późniejszym etapie stopniowego włączania produktów o wysokiej zawartości FODMAP.

Oddaj głos.
Please wait...